Zasada ciężaru dowodu w sprawach cywilnych określa, kto powinien wykazać prawdziwość określonych faktów oraz jakie konsekwencje wiążą się z brakiem odpowiednich dowodów.
Prawidłowe rozłożenie ciężaru dowodu często przesądza o wyniku postępowania. Zatem strona, która nie udowodni faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, może ponieść negatywne konsekwencje procesowe, nawet jeśli jej twierdzenia wydają się prawdopodobne.
Ciężar dowodu oznacza obowiązek wykazania określonych okoliczności, z których strona wywodzi skutki prawne.
Podstawową regulację w tym zakresie zawiera art. 6 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym osoba, która wywodzi skutki prawne z określonego faktu, powinna ten fakt udowodnić.
Nie wystarczy jednak samo powołanie się na istnienie określonego prawa lub obowiązku. Zatem, konieczne jest przedstawienie materiału dowodowego, który potwierdzi przedstawione stanowisko.
Warto rozróżnić dwie kwestie:
W większości spraw cywilnych obowiązuje zasada, zgodnie z którą każda ze stron powinna udowodnić fakty korzystne dla swojego stanowiska.
Oznacza to, że samo zaprzeczenie twierdzeniom drugiej strony często nie jest wystarczające. W wielu przypadkach konieczne jest przedstawienie własnych dowodów.
W polskim postępowaniu cywilnym zasadniczo obowiązuje zasada kontradyktoryjności, zgodnie z którą to strony powinny przedstawiać dowody na poparcie swoich twierdzeń.
Sąd nie jest zobowiązany do prowadzenia za stronę poszukiwań dowodów potwierdzających jej stanowisko. Jednak wyjątkowo może dopuścić dowód z urzędu, jednak sytuacje takie mają charakter szczególny.
W praktyce oznacza to, że profesjonalne przygotowanie materiału dowodowego przed rozpoczęciem procesu może mieć kluczowe znaczenie.
Nie zawsze strona musi udowadniać każdą okoliczność samodzielnie. Prawo przewiduje sytuacje, w których określone fakty wynikają z domniemania prawnego.
Domniemanie oznacza, że ustawodawca nakazuje przyjąć istnienie określonego faktu, jeżeli zostaną spełnione wskazane przesłanki. Ponadto, strona przeciwna może jednak próbować takie domniemanie obalić.
Brak wystarczających dowodów może prowadzić do przegrania sprawy. Ponadto, sąd, rozstrzygając postępowanie, opiera się na zgromadzonym materiale dowodowym.
Jeżeli strona nie wykaże faktów, z których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne, musi liczyć się z tym, że sąd nie uwzględni jej argumentacji.
Nie oznacza to jednak, że każda sprawa wymaga przedstawienia dużej liczby dowodów. Istotna jest ich jakość, związek ze sprawą oraz zdolność do potwierdzenia konkretnych okoliczności.
Ciężar dowodu w sprawach cywilnych jest jedną z podstawowych zasad postępowania, która wpływa na wynik wielu procesów sądowych. Strona, która chce osiągnąć korzystne rozstrzygnięcie, powinna nie tylko przedstawić swoje stanowisko, ale przede wszystkim wykazać je odpowiednimi dowodami.
Jednak znajomość zasad dotyczących ciężaru dowodu pozwala lepiej przygotować się do postępowania sądowego i uniknąć sytuacji, w której nawet zasadne roszczenie zostanie oddalone z powodu braku wystarczających dowodów.
Powyższy artykuł ma jedynie charakter informacyjny i ogólny, w związku z czym nie stanowi porady ani opinii prawnej.
Jeśli czujesz, że przedstawione zagadnienie może dotyczyć Ciebie zgłoś się do Kancelarii Urban – oferujemy fachową i kompleksową pomoc. Skontaktuj się z adwokat Eweliną Urban lub adwokatem Jakubem Urbanem z Kancelarii Adwokackiej URBAN w Rzeszowie (Adwokat Rzeszów) – zadzwoń – 884 888 536, napisz: sekretariat@kancelariaurban.com lub umów się na konsultacje za pomocą formularza kontaktowego.
Autor: Emilia Gościak z Kancelarii Adwokackiej Urban w Rzeszowie (Adwokat Rzeszów).
