Z uwagi na aktualność i powszechność zawierania umów o dzieło w dzisiejszych czasach należy wyjaśnić, co na gruncie prawa cywilnego w ogóle kryje się pod tym pojęciem. W niniejszym artykule, rozwiewając wszelkie wątpliwości – prezentujemy najważniejsze informacje o umowie o dzieło.

Czym jest umowa o dzieło?

W świetle art. 637 k.c. przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia. Wobec powyższego, umowa ta ma charakter wzajemnydwustronnie zobowiązujący (strony zobowiązane są do dokonania na swoją rzecz wzajemnych świadczeń).

Co należy rozumieć przez dzieło?

Na gruncie omawianych regulacji, dziełem pozostaje każdy wytwór działalności ludzkiej, niezależnie od tego czy ma charakter materialny (przykładowo szyta na miarę odzież) czy niematerialny (wykonane przez księgową obliczenia), o ile jest możliwy do wyodrębnienia spośród innych rzeczy podobnego rodzaju. Nie będzie zatem dziełem wytwór, którego postać końcowa jest niemierzalna lub niemożliwa do ustalenia (przykładowo nauczenie kogoś języka obcego, wygłoszenie wykładu).

Warto zaznaczyć, że wobec tak przyjętej definicji,  umowa o dzieło nie będzie sprowadzać się wyłącznie do cyklicznego podejmowania określonych czynności, ale będzie koncentrować się przede wszystkim na osiągnięciu oznaczonego rezultatu.

W jaki sposób dochodzi do zawarcia umowy?

Umowa o dzieło ma charakter umowy konsensualnej, co oznacza, że do jej zawarcia wystarczające jest złożenie przez strony zgodnych oświadczeń woli. Przepisy powszechnie obowiązującego prawa nie wymagają dla jej ważności zachowania formy szczególnej, dlatego też umowa dochodzi do skutku nawet wtedy, gdy oświadczenie zostanie złożone w formie dorozumianej.

Co powinno znaleźć się w treści umowy o dzieło?

Umowa, której zawarcie podyktowane jest celem wykonania określonego dzieła, powinna w swojej treści konkretyzować ów dzieło w taki sposób, aby na podstawie obiektywnych i ściśle oznaczonych wytycznych, możliwe było – przy jego odbiorze – jego swobodne wyodrębnienie spośród rzeczy podobnego rodzaju. Warto zaznaczyć, że dzieło musi być obiektywnie możliwe do wykonania – nikt nie jest bowiem zobowiązany do rzeczy niemożliwych (impossiblum nulla obigatio est).

Ponadto, w treści umowy należy koniecznie oznaczyć wysokość wynagrodzenia bądź chociaż podstawy do jego ustalenia.

Jakie są obowiązki stron?

Głównym obowiązkiem przyjmującego zamówienie jest wykonanie dzieła, odpowiadającego indywidualnym potrzebom zamawiającego, w terminie wskazanym w treści umowy lub niezwłocznie po wezwaniu zamawiającego (art. 627 w zw. z 455 k.c.), a następnie wydania dzieła do rąk zamawiającego. Organizacja pracy, w tym samodzielny dobór narzędzi i materiałów niezbędnych dla zrealizowania przedsięwzięcia obciąża przyjmującego.

Podstawowym obowiązkiem zamawiającego jest zapłata wynagrodzenia na rzecz przyjmującego zamówienie. Ponadto, zamawiający jest zobowiązany do odbioru dzieła, które przyjmujący wydaje mu zgodnie ze swym zobowiązaniem (art. 643 k.c.).

W jaki sposób przyjmujący zamówienie powinien wykonać dzieło?

Jeżeli w treści umowy nie wskazano sposobu wykonania dzieła, przyjmujący zamówienie powinien dzieło wykonać przy zachowaniu należytej staranności (art 627 k.c. w zw. z art. 354  § 1 k.c). Ponadto, jeżeli wykonanie dzieła wymaga zachowania staranności wskazanej dla danego rodzaju działalności zawodowej (np. przy szyciu garnituru na miarę – określonych technik krawiectwa lub wzornictwa krawieckiego), przyjmujący zlecenie jest zobowiązany również do zachowania staranności tego rodzaju (art. 627 k.c. w zw. z art. 355  § 1 k.c.).

Nic nie stoi na przeszkodzie, żeby zamawiający zastrzegł w umowie określoną metodę wykonania przedmiotu zamówienia (np. przy spawaniu tworzyw metalowych – zastosowania metody spawalnictwa gazowego lub spawalnictwa łukowego). 

Ponadto zamawiający może zobowiązać wykonawcę do zastosowania się do określonych wskazówek przedstawionych osobiście przez niego bądź osobę przez niego wyznaczoną. 

Czy wykonawca dzieła musi wykonać dzieło osobiście?

Co do zasady, przyjmujący zamówienie może zlecić wykonanie dzieła osobie trzeciej – bierze on jednak na siebie odpowiedzialność z tytułu wyboru. Umowa może w tej w kwestii stanowić jednak odmiennie, zwłaszcza gdy wykonanie zamówienia zależy od osobistych przymiotów przyjmującego (np. zlecenie namalowania obrazu przez konkretnego artystę). Jeżeli w umowie zastrzeżono zakaz podwykonawstwa, umowa w chwili śmierci przyjmującego lub jego niezdolności do pracy – rozwiązuje się z mocy prawa (art. 645 k.c.).

Do wykonania dzieła potrzebne jest niekiedy współdziałanie zamawiającego (np przymiarki u krawca).  W przypadku braku podjęcia określonych czynności ze strony zamawiającego, przyjmujący może wyznaczyć do ich przedsięwzięcia odpowiedni termin z zastrzeżeniem, że po bezskutecznym jego upływie odstąpi od umowy (art. 640 k.c.).

artysta wykonuje dzieło zgodnie z umową praca ręczna rękodzieło glina sztuka art
Photo by Jade Scarlato on Unsplash

Jakie roszczenia przysługują zamawiającemu w przypadku nieterminowego wykonania umowy?

Jeżeli przyjmujący opóźnia się z rozpoczęciem lub wykonaniem tak dalece, że nie jest prawdopodobne, że zdoła je ukończyć w czasie umówionym, zamawiający może bez wyznaczenia terminu dodatkowego od umowy odstąpić od niej, nawet przed upływem terminu do jego wykonania (art. 635 k.c.). Zamawiający może skorzystać z tego uprawnienia nawet jeżeli zwłoka nastąpiła bez winy przyjmującego.

Jakie roszczenia przysługują zamawiającemu w przypadku wadliwego wykonania umowy o dzieło?

Jeżeli zamawiający stwierdzi, że dzieło jest wykonywane wadliwie bądź w sposób  sprzeczny z umową, powinien w pierwszej kolejności wezwać przyjmującego do zmiany sposobu wykonania dzieła wyznaczając do tego odpowiedni termin. Podobne uprawnienie przysługuje w momencie odbioru dzieła, gdzie zamawiający może wezwać przyjmującego do skorygowania błędów, jeżeli dzieło zostało już wykonane w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową.

Po bezskutecznym jego upływie, zamawiający może skorzystać z dwóch alternatywnych możliwości, mianowicie może:

  1. odstąpić od umowy, bądź
  2. powierzyć prowadzenie dalszych prac innej osobie na koszt i niebezpieczeństwo przyjmującego.

Podobnie jak w przypadku niezachowania terminu, uprawnienia te przysługują nawet jeżeli wadliwe wykonanie umowy nastąpiło bez winy przyjmującego.

Kto zobowiązany jest do dostarczenia materiałów, z których powstanie dzieło?

Co do zasady, obowiązek dostarczenia materiałów do wykonania dzieła ciąży na przyjmującym zamówienie. Jeżeli jednak kwestię tę uregulowano w umowie odmiennie i materiały dostarcza zamawiający lub osoba trzecia, przyjmujący powinien zbadać przydatność dostarczonego materiału i niezwłocznie zawiadomić zamawiającego, jeżeli materiał jest nieodpowiedni (art 634 k.c.).  Jeżeli co do jakości materiału nie zgłoszono zastrzeżeń, przyjmujący jest obowiązany wykorzystać materiał wykonując dzieło, stanowić nad nim pieczę, a w momencie odbioru dzieła przedstawić rachunek zamawiającemu zwrócić nieużywaną część.

Kiedy zamawiającemu przysługuje prawo odstąpienia od umowy o dzieło?

Oprócz możliwości odstąpienia od umowy w przypadku nieterminowego lub wadliwego wykonania dzieła, zamawiający może odstąpić od niej w każdym czasie (nawet w momencie odbioru dzieła), o ile zapłaci całość umówionego wynagrodzenia. W zależności od etapu, w którym następuje odstąpienie, zamawiający może żądać od przyjmującego zwrotu tego, co zaoszczędził on wskutek odstąpienia od umowy.

Czy przyjmujący ponosi odpowiedzialność za wady fizyczne dzieła?

Za wykonane dzieło, przyjmujący odpowiada z tytułu rękojmi (art. 638 § 1 k.c.), a jeżeli udzielił on na wytwór gwarancji – również z tytułu gwarancji (art. 638 § 2 k.c.). Odpowiedzialność za wady fizyczne wytworu pozostaje jednak wyłączona, jeżeli wada:

  1. powstała z przyczyny tkwiącej w materiale dostarczonym przez zamawiającego lub osobę trzecią (art. 638 § 1 k.c.),
  2. nastąpiła wskutek zastosowania się do wskazówek zamawiającego lub osoby trzeciej, a przyjmujący zamówienie uprzedził zamawiającego o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia dzieła (art. 641 § 2 k.c.).

Jak wygląda kwestia wynagrodzenia za wykonanie dzieła? 

Zamawiający obowiązany jest uiścić należne wynagrodzenie w chwili oddania dzieła, jeżeli nie zastrzeżono innego terminu (art 642 k.c.). 

Jeżeli nie ustalono odmiennie, zamawiający zobowiązany jest do zapłaty wynagrodzenia jednorazowo, z góry (tzw. wynagrodzenie ryczałtowe) – przyjmujący zamówienie nie przeprowadza wówczas żadnych rozliczeń, jednakże nie może wówczas domagać się podwyższenia wynagrodzenia.

W umowie można jednak ustalić, że przyjmujący przed rozpoczęciem dzieła dokona określonych zestawień i poda cenę wstępną, zaś ostateczne rozliczenie zostanie dokonane na podstawie rachunków i wydatków przyjmującego w momencie oddania dzieła (tzw. wynagrodzenie kosztorysowe).

Czy zamawiający musi dokonać zapłaty wynagrodzenia, jeżeli dzieło nie zostało wykonane?

Mimo niewykonania dzieła, zamawiający zobowiązany jest do zapłaty, w trzech przypadkach, tj.:

  1. niewykonanie nastąpiło z przyczyn dotyczących zamawiającego (art. 639 k.c.),
  2. zamawiający odstąpił od umowy bez przyczyny (art. 641 k.c.),
  3. doszło do zniszczenia dzieła wskutek zastosowania się do wskazówek zamawiającego lub użyto do wykonania dzieła wadliwego materiału, dostarczanego przez zamawiającego (art. 644 k.c.).

Kiedy przedawniają się roszczenia wynikające z umowy o dzieło?

Roszczenia z umowy o dzieło przedawniają się po dwóch latach, licząc od dnia oddania dzieła, a jeżeli nie zostało ono oddane – od dnia w którym zgodnie z treścią umowy miało być oddane (art. 646 k.c.).

Jeżeli potrzebujesz pomocy w zakresie obsługi prawnej umowy o dzieło – zadzwoń: 884 888 536umów się na spotkanie z prawnikami Kancelarii Urban w Rzeszowie .

Więcej artykułów można znaleźć w tym miejscu:

  1. umowa zlecenia – kliknij TUTAJ
  2. umowa adhezyjna – kliknij TUTAJ
  3. umowa brokerska – kliknij TUTAJ
  4. umowa użyczenia – kliknij TUTAJ
  5. stowarzyszenia – kliknij TUTAJ
  6. upadłość konsumencka – kliknij TUTAJ
  7. działanie na szkodę spółki – kliknij TUTAJ
  8. ochrona firmy przed negatywnymi komentarzami w Internecie – kliknij TUTAJ

Autor: Tomasz Kisielka – Kancelaria Adwokacka Urban z Rzeszów

Kontakt

Kancelaria Adwokacka Urban

ul. Miodowa 24/12
35-328 Rzeszów

NIP 792-220-86-81
REGON 368654682
nr konta Idea Bank
85 1950 0001 20060044 3169 0001

sekretariat@kancelariaurban.com
+48 884 888 536

adw. Ewelina Urban
ewelina.urban@kancelariaurban.com
+48 607 431 840

adw. Jakub Urban
jakub.urban@kancelariaurban.com
+48 603 266 586

poniedziałek-piątek, 9-17
Opisz nam swoją sytuację lub umów się na spotkanie.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych danych osobowych zgodnie z ustawą...