Tematem dzisiejszego artykułu jest założenie stowarzyszenia. Przedstawione zostaną podstawowe informacje m.in., czym jest, jakie są jego rodzaje, kto może założyć i w nim partycypować oraz w jaki sposób powołać stowarzyszenie do życia. W sześciu krokach przekażemy esencję dotyczącą założenia oraz zarejestrowania stowarzyszenia. Serdecznie zapraszamy!

Stowarzyszenie – aspekt formalny

Mówiąc o stowarzyszeniu, należy oczyma wyobraźni zobaczyć przede wszystkim ludzi. Ci, którzy zbierając się w jakimś celu, realizując go, po czasie zrzeszając coraz więcej członków, muszą w końcu sformalizować swoją działalność oraz zarejestrować stowarzyszenie. 

Należy wyróżnić cechy, które odróżniają stowarzyszenie od innych podmiotów prawa:

  1. dobrowolność, którą cechuje swoboda tworzenia stowarzyszeń, przystępowania oraz występowania członków;
  2. trwałość – istnieje bez względu na skład osobowy (pod warunkiem, że członków stowarzyszenia będzie co najmniej 15 w stowarzyszeniu zarejestrowanym lub 3 w stowarzyszeniu zwykłym); 
  3. samorządność oznaczająca niezależność wobec podmiotów zewnętrznych, jak i swobodę ustalania norm oraz wewnętrznych reguł;
  4. niezarobkowy cel. Celem stowarzyszenia nie jest osiąganie zysków.

Jakie wyróżniamy rodzaje stowarzyszeń?

Istnieje kilka rodzajów stowarzyszeń. Wyróżnić należy:

Stowarzyszenie zwykłe

Założenie stowarzyszenia zwykłego jest mniej skomplikowane niż stowarzyszenia, które wymaga wpisu do KRS. Do utworzenia wymagane są co najmniej 3 osoby.

Rozpoczyna działalność, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia uzyskania informacji o założeniu stowarzyszenia, starostwo powiatowe nie zakaże jego działalności.

Stowarzyszenie zwykłe jest ograniczone prawnie. Posiada wprawdzie zdolność sądową jednak nie posiada zdolności prawnej ani zdolności do czynności prawnych. W związku z tym nie można z poziomu stowarzyszenia zwykłego np. zawierać umów.

Na tym ograniczenia się nie kończą. Stowarzyszenie takie nie może powoływać swoich oddziałów terenowych; prowadzić działalności gospodarczej; łączyć się w związki stowarzyszeń, ponad to nie może przyjmować spadków, darowizn, otrzymywać dotacji czy korzystać z ofiarności publicznej.

Stowarzyszenie zarejestrowane w KRS

Aby dokonać założenie stowarzyszenia należy w swoich szeregach mieć, co najmniej 15 członków.

Działalność tego stowarzyszenia opiera się na fundamencie, którym jest statut oraz złożona struktura organizacyjna. Posiada osobowość prawną i ma możliwość korzystania z różnych źródeł finansowania.

W przeciwieństwie do stowarzyszenia zwykłego może prowadzić działalność gospodarczą. 

Co więcej, stowarzyszenie zarejestrowane w KRS może:

  • przyjmować zapisy, darowizny, spadki, otrzymywać dotacje oraz korzystać z ofiarności publicznej;
  • zawierać umowy na realizację zadań publicznych;
  • podejmować finansową współpracę z administracją publiczną;
  • łączyć się w związki stowarzyszeń;
  • zrzeszać osoby prawne;
  • powoływać oddziały terenowe;
  • ubiegać się o status organizacji pożytku publicznego.

Ponadto, istnieją jeszcze związki stowarzyszeń oraz kluby sportowe. Te pierwsze składają się, z co najmniej trzech stowarzyszeń. Uczestniczyć w nim mogą również inne osoby prawne, które nie mają celów zarobkowych. Osoby prawne, które mają cele zarobkowe w związkach stowarzyszeń mogą pełnić funkcję jedynie członka wspierającego. Związki stowarzyszeń rejestruje się w KRS.

Z kolei kluby sportowe (stowarzyszenia kultury fizycznego) działają na podstawie przepisów ustawy – prawo stowarzyszeń. Kluby sportowe, jeśli nie prowadzą działalności gospodarczej rejestruje się u starosty właściwego ze względu na siedzibę klubu bądź, jeżeli prowadzą działalność gospodarczą w KRS.

grupa przyjaciół biegnie spełniać marzenia dotyczące założenie stowarzyszenia osób z pasją i pomysłem
Photo by Naassom Azevedo on Unsplash

Założenie stowarzyszenia – krok pierwszy (członkowie)

Aby założyć stowarzyszenie należy być obywatelem Rzeczpospolitej Polskiej, mieć ukończone 18 lat, posiadać pełną zdolność do czynność prawnych oraz nie być pozbawionym praw publicznych. Stowarzyszenie może założyć, co najmniej 7 osób. Co ważne, małoletni w wieku od 16 do 18 lat mogą należeć do stowarzyszeń, jak i korzystać z czynnego oraz biernego prawa wyborczego. Należy zasygnalizować, iż w składzie zarządu stowarzyszenia większość muszą stanowić osoby pełnoletnie. Z kolei małoletni poniżej lat 16 za zgodą przedstawicieli ustawowych mogą należeć do stowarzyszeń według zasad określonych w statutach. Istnieją jednak w tej sytuacji pewne ograniczenia: brak prawa udziału w głosowaniu na walnych zebraniach członków oraz brak możliwości korzystania z czynnego i biernego prawa wyborczego do władz stowarzyszenia. 

Co warte zapamiętania, jeżeli jednostka organizacyjna stowarzyszenia zrzesza wyłącznie małoletnich, mogą oni wybierać oraz być wybierani do władz tejże jednostki.

Założenie stowarzyszenia a osoby będące cudzoziemcami?

Jak wygląda sytuacja cudzoziemców, którzy chcą partycypować w stowarzyszeniu? W tym przypadku, ci, którzy mają miejsce zamieszkania na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej, mogą zrzeszać się w stowarzyszeniach, zgodnie z przepisami obowiązującymi obywateli polskich. Z kolei zaś cudzoziemiec, który takiego miejsca nie ma, może wówczas wstąpić do stowarzyszenia, którego statut przewiduje taką możliwość.

Założenie stowarzyszenia – krok drugi (statut, jako fundament)

Stowarzyszenie, które planuje sformalizowanie swojej działalności poprzez zarejestrowanie w KRS (wymagane, co najmniej 7 osób), winno uchwalić statut oraz wybrać komitet założycielski. Status traktuje się, jako najważniejszy wewnętrzny dokument, który jest fundamentem stowarzyszenia.

Zgodnie z przepisami prawa statut powinien określać:

  1. nazwę stowarzyszenia, odróżniającą je od innych stowarzyszeń, organizacji oraz instytucji;
  2. teren działania oraz siedzibę stowarzyszenia;
  3. cele i sposoby ich realizacji;
  4. sposób nabywania i utraty członkostwa, przyczyny utraty członkostwa oraz prawa i obowiązki członków;
  5. władze stowarzyszenia, tryb dokonywania ich wyboru, uzupełniania składu oraz ich kompetencje;
  6. możliwość otrzymywania przez członków zarządu wynagrodzenia za czynności wykonywane w związku z pełnioną funkcją;
  7. sposób reprezentowania stowarzyszenia, w szczególności sposób zaciągania zobowiązań majątkowych, a także warunku ważności uchwał władz stowarzyszenia;
  8. sposób uzyskiwania środków finansowych oraz ustanawiania składek członkowskich;
  9. zasady dokonywania zmian statutu;
  10. sposób rozwiązania się stowarzyszenia.

Powyższe wymienione punkty są obligatoryjne. Jednak powołując się na możliwość umieszczania w treści statutu innych zapisów – można je zawrzeć w przypadku, gdy członkowie stowarzyszenia chcą wpłynąć na inne aspekty, które będą dzięki nim uregulowane.

Założenie stowarzyszenia – krok trzeci (zebranie założycielskie)

Zwołanie zebrania założycielskiego jest jedną z pierwszych czynności, które wspólnie podejmują członkowie przyszłego stowarzyszenia. Wówczas należy podjąć uchwałę o powołaniu do życia stowarzyszenia oraz wybrać komitet założycielski

Czy zebranie założycielskie uregulowane jest przepisami prawnymi, które nakazują podejmowania konkretnych czynności, które niewykonane zagrożone będą rygorem nieważności? Nie – nie podlega szczególnym formalnościom. W związku z tym wystarczy określić jego miejsce oraz czas, w którym planowo ma się poczynić. Przed zebraniem winno się przedstawić statut, aby każdy mógł wcześniej zaznajomić się z nim. 

Na spotkaniu warto na początku ustalić przedstawiciela (prowadzącego spotkanie) oraz protokolanta, którego zadaniem będzie spinanie sprawozdania ze spotkania.

Dokumenty, które wymagane są podczas zebrania założycielskiego:

  1. lista członków wraz z informacjami:
  2. imię i nazwisko;
  3. data i miejsce urodzenia;
  4. adres zameldowania;
  5. numer dowodu osobistego;
  6. numer PESEL;
  7. własnoręczny podpis członka–założyciela.

Na liście członkowie–założyciele mogą również umieścić informację o posiadaniu obywatelstwa polskiego, pełnej zdolności do czynności prawnych oraz możliwości korzystania z pełni praw obywatelskich. Złożenie tych dodatkowych danych usprawni weryfikację członków. Listy te w dwóch egzemplarzach należy złożyć przy rejestracji do KRS (wzory oświadczeń są ogólnodostępne w Internecie, poniżej przedstawiamy przykład):

„Niżej podpisani założyciele stowarzyszenia o nazwie … z siedzibą w … przy ul. …, obecni na zebraniu założycielskim w dniu …, świadomi odpowiedzialności prawnej  oświadczamy, iż spełniamy warunki określone w art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r.  Prawo o stowarzyszeniach”.

Założenie stowarzyszenia – krok czwarty (rejestracja stowarzyszenia)

Aby zarejestrować stowarzyszenie należy udać się do właściwego sądu rejonowego. Właściwość należy ustalić na podstawie siedziby w mieście, gdzie siedzibę swą ma wojewoda (sąd rejestrowy). Zarząd przyszłego stowarzyszenia winien odpowiadać za proces rejestracji. 

Wniosek o rejestrację w KRS składa się na trzech urzędowych formularzach.

  1. KRSW20 – podstawowy formularz. Służy do zgłoszenia stowarzyszenia. Należy w nim wpisać następujące informacje:
    1. nazwę i wydział sądu;
    1. rodzaj dokonywanej rejestracji;
    1. określenie formy prawnej organizacji – stowarzyszenie;
    1. adres do korespondencji i ewentualne dane pełnomocnika procesowego;
    1. zasadnicza część zgłoszenia – powstanie organizacji, przyjęcie statutu, siedziba;
    1. informacje o formularza załączników i dokumentów.
  2. KRSWK – służy do zgłoszenia osób wchodzącym w skład zarządu, jak i członków komisji rewizyjnej (na jednym formularzu można wpisać dane dwóch osób);
  3. KRSWM – ostatni dokument służy do określania zakresu działalności gospodarczej oraz wpisania stowarzyszenia do rejestru przedsiębiorców. Ten formularz składa się, gdy organizacja ma w statucie zapisaną możliwość prowadzenia działalności gospodarczej oraz chce rozpocząć działalność od razu po zarejestrowaniu w rejestrze stowarzyszeń.

Co więcej, do wniosku o rejestrację stowarzyszenia w KRS należy dołączyć następujące dokumenty:

  • statut stowarzyszenia w dwóch egzemplarzach;
  • protokół z zebrania założycielskiego w dwóch egzemplarzachpodpisane przez przewodniczącego i sekretarza zebrania,
  • lista członków założycieli.

Założenie stowarzyszenia – koszty rejestracji

Postępowanie o wpis do KRS jest wolne od opłat sądowych. Wnioskujący o wpis do KRS winni przygotować się na opłaty za:

  1. 1 000 zł – wpis do rejestru przedsiębiorców KRS – jeśli rejestruje się działalność gospodarczą;
  2. 500 zł – ogłoszenie wpisu w Monitorze Sądowym i Gospodarczym.

Założenie stowarzyszenia – krok piąty (NIP i REGON)

Gdy stowarzyszenie uzyska wpis w KRS, automatycznie otrzymuje numery REGON i NIP. W związku z tym nie trzeba składać dodatkowych wniosków o nadanie tychże numerów. Takie stowarzyszenie może niezwłocznie rozpocząć swoją działalność. Dane te ujawnia się w rejestrze (informacje o rejestracji w KRS, nadaniu numeru REGON i NIP). Można sprawdzić ją na własną rękę przy pomocy dostępu do KRS na stronie: ems.ms.gov.pl. Tam też można pobrać odpis z KRS, który ma moc dokumentu urzędowego.

Jedynym obowiązkiem, przed którym stoi zarząd stowarzyszenia jest złożenie do urzędu skarbowego formularza NIP-8 z danymi uzupełniającymi w ciągu 21 dni od rejestracji stowarzyszenia. Dane te konieczne są do pełnej rejestracji w charakterze podatnika bądź płatnika, jak i w zakresie statystyki publicznej. Następnie wniosek z danymi urząd skarbowy przekaże do ZUS i GIS.

W wyżej wymienionym formularzu należy podać następujące dane:

  1. dla urzędu skarbowego – skróconą nazwę, wykaz rachunków bankowych, adresy miejsc prowadzenia działalności, dane prowadzącego dokumentację rachunkową, adres miejsca przechowywania dokumentacji rachunkowej, dane kontaktowe;
  2. dla GIS – przewidywaną liczbę pracowników, dane kontaktowe, powierzchnię ogólną gospodarstw rolnych i użytków rolnych;
  3. dla ZUS – nazwę skróconą płatnika, datę powstania obowiązku opłacania składek na ubezpieczenia społeczne, wykaz rachunków bankowych, adres do korespondencji, adres prowadzenia działalności.

Założenie stowarzyszenia – krok szósty (księgowość)

Zarejestrowane stowarzyszenia mają obowiązek prowadzić księgowość, nawet w sytuacji, jeśli ich jedynym dochodem są składki członkowskie.

Księgowość w stowarzyszeniu (sposoby działania):

  1. księgowość pełna – prowadzona za pomocą księgi głównej,
  2. księgowość uproszczona,
  3. uproszczona ewidencja przychodów i rozchodów.

Pozostałe obowiązki stowarzyszenia

Raz do roku stowarzyszenie winno sporządzać sprawozdanie finansowe. Składa się z bilansu, rachunku wyników, jak i informacji dodatkowej. Obligatoryjnie musi zostać przesłane do urzędu skarbowego, a jeżeli stowarzyszenie prowadzi działalność gospodarczą to do KRS. Adres przechowywania ksiąg finansowych należy wskazać urzędom. Księgowość można prowadzić samodzielnie lub z pomocą księgowej czy biura rachunkowego. Dla stowarzyszenia istnieje możliwość założenia konta bankowego. Rachunek ten może być niezbędny dla opłacania faktur za różnego rodzaju usługi. 

Jeżeli chcesz założyć stowarzyszenie i potrzebujesz wsparcia przy sporządzaniu statutu lub zarejestrowania stowarzyszenia w KRS – skontaktuj się z adwokatami Urban z Kancelarii w Rzeszowie – zadzwoń 884 888 536 i umów się na spotkanie.

Więcej artykułów można znaleźć w tym miejscu:

  1. stowarzyszenie – kliknij TUTAJ
  2. założenie fundacji – kliknij TUTAJzałożenie stowarzyszenia – kliknij TUTAJ
  3. upadłość konsumencka – kliknij TUTAJ
  4. umowa spółki komandytowej – kliknij TUTAJ
  5. ochrona firmy przed negatywnymi komentarzami w Internecie – kliknij TUTAJ
  6. umowa kredytu – kliknij TUTAJ
  7. umowa o świadczenie usług reklamowych – kliknij TUTAJ
  8. umowa o rachunek powierniczy – kliknij TUTAJ
  9. depozyt sądowy – kliknij TUTAJ
  10. umowa najmu okazjonalnego – kliknij TUTAJ
  11. elektroniczne postępowanie upominawcze – kliknij TUTAJ

Autor: Marcin Kapuściński – Kancelaria Adwokacka Urban z Rzeszów

Kontakt

Kancelaria Adwokacka Urban

ul. Miodowa 24/12
35-328 Rzeszów

NIP 792-220-86-81
REGON 368654682
nr konta Idea Bank
85 1950 0001 20060044 3169 0001

sekretariat@kancelariaurban.com
+48 884 888 536

adw. Ewelina Urban
ewelina.urban@kancelariaurban.com
+48 607 431 840

adw. Jakub Urban
jakub.urban@kancelariaurban.com
+48 603 266 586

poniedziałek-piątek, 9-17
Opisz nam swoją sytuację lub umów się na spotkanie.
Wyrażam zgodę na przetwarzanie moich danych danych osobowych zgodnie z ustawą...